Nierówna praca silnika w maszynie. Poradnik dla operatorów i właścicieli maszyn

Stabilne obroty i aksamitny, miarowy dźwięk jednostki napędowej to wizytówka w pełni sprawnej maszyny budowlanej lub rolniczej. Kiedy jednak silnik zaczyna "przerywać", falować na obrotach, drżeć lub gubić rytm (tzw. wypadanie zapłonów), dla każdego doświadczonego operatora jest to jasny sygnał ostrzegawczy. Nierówna praca silnika Diesla drastycznie obniża komfort pracy, uniemożliwia precyzyjne sterowanie hydrauliką i drastycznie zwiększa obciążenia mechaniczne układu korbowego. Zamiast czekać, aż problem przerodzi się w całkowite unieruchomienie sprzętu, warto jak najszybciej zrozumieć, gdzie szukać przyczyn zachwianej płynności spalania.

Dlaczego silnik gubi swój rytm?

Silnik spalinowy, aby pracować w idealnym cyklu, potrzebuje trzech idealnie zsynchronizowanych czynników: precyzyjnie odmierzonej dawki paliwa, właściwej objętości tlenu oraz optymalnej kompresji (ciśnienia) w każdym cylindrze. Jeśli któryś z tych elementów niedomaga w chociażby jednym cylindrze, pojawia się asymetria suwów pracy.

Nierówna praca to najczęściej efekt nieprawidłowego przebiegu procesu spalania w poszczególnych komorach. Może objawiać się tzw. "falowaniem" (cyklicznym wzrostem i spadkiem obrotów na biegu jałowym) bądź wyraźnym, stałym szarpaniem i drżeniem całej konstrukcji maszyny pod obciążeniem.

Najczęstsze przyczyny nierównej pracy silnika

W silnikach wysokoprężnych maszyn przemysłowych winowajców nieregularnych obrotów należy szukać w kilku powtarzających się obszarach:

1. Zapowietrzenie układu paliwowego lub woda w paliwie

Diesel jest niezwykle wrażliwy na obecność powietrza w magistrali zasilającej. Nawet mikroskopijna nieszczelność na przewodach paliwowych, obudowie filtra czy podkładkach miedzianych może powodować zasysanie pęcherzyków powietrza. Kiedy trafiają one do wtryskiwaczy, dochodzi do chwilowych przerw w dawkowaniu paliwa i silnik zaczyna drastycznie szarpać. Podobny efekt wywołuje woda odizolowana na dnie filtra paliwa, która zaburza proces zapłonu.

2. Uszkodzenie lub zużycie wtryskiwaczy (Common Rail / pompowtryskiwacze)

W nowoczesnych maszynach wtryskiwacze dawkują paliwo z dokładnością do milionowych części sekundy. Jeśli jeden z wtryskiwaczy ma uszkodzoną cewkę elektryczną, jest zapchany nagarem lub jego końcówka uległa mechanicznemu zużyciu (leje zamiast rozpylać), cylinder ten generuje mniejszą moc niż pozostałe. Efektem jest natychmiastowe "kulenie" silnika na obrotach i wyraźne wibracje.

3. Rozregulowany lub uszkodzony zawór EGR / klapa gasząca

Układ recyrkulacji spalin ma za zadanie dbać o ekologię, jednak jego awarie bezpośrednio odbijają się na kulturze pracy. Jeśli zawór EGR zacina się lub płynnie nie reaguje na polecenia komputera, silnik dostaje losowe, niewłaściwe porcje spalin w stosunku do świeżego powietrza. Skutkuje to falowaniem obrotów na biegu jałowym oraz tendencją do duszenia się przy nagłej zmianie obciążenia.

4. Problemy z kompresją (Zużycie zaworów lub pierścieni)

Nierówna praca, zwłaszcza na zimnym silniku, może świadczyć o utracie prawidłowego ciśnienia sprężania w jednym z cylindrów. Wypalone gniazdo zaworowe, nieprawidłowy luz zaworowy, zapieczone pierścienie tłokowe lub uszkodzona uszczelka pod głowicą sprawiają, że w danej komorze temperatura sprężania jest zbyt niska, by paliwo zapaliło się w wyznaczonym momencie.

Szybka weryfikacja objawów – Tabela pomocnicza

Ustalenie dokładnych okoliczności, w których silnik pracuje nierówno, pozwala zawęzić obszar poszukiwań:

Co robić, kiedy silnik maszyny pracuje nierówno?

Zanim wezwiesz wyspecjalizowany serwis warsztatowy, warto przeprowadzić podstawowe kroki kontrolne:

1. Odwodnij i sprawdź filtry paliwa: Odkręć odstojnik wody w filtrze wstępnym. Wymień wkład filtra głównego, jeśli od ostatniej wymiany minęło dużo motogodzin.
2. Sprawdź szczelność przewodów paliwowych: Poszukaj śladów "zapocenia" paliwem w okolicach pompy zasilającej, rurek wysokiego ciśnienia oraz na powrotach z wtryskiwaczy.
3. Skontroluj jakość zasilania elektrycznego: Upewnij się, że wiązki elektryczne idące do wtryskiwaczy i czujników nie są przetarte lub zanieczyszczone olejem.

Pamiętaj! Długotrwała eksploatacja maszyny z nierówno pracującym silnikiem drastycznie niszczy dwumasowe koła zamachowe, tłumiki drgań skrętnych oraz poduszki silnika, a w skrajnych przypadkach (lejący wtryskiwacz) może doprowadzić do wypalenia dziury w tłoku.